امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

قلعه رودخان
برای بازدید از قلعه رودخان از فومن به سمت روستایی به همین نام که در جهت جنوب قرار دارد حرکت می کنیم . به محض خروج از محدوده شهر فومن، جاده آسفالته باریکی را در پیش می گیریم و از شلوغی و ازدحام شهر دور می شویم. در طول مسیر چشم اندازهایی از جنگل و باغ های سرسبز چای پیش رویمان جلوه گر میشود. پس از آن در انبوه جنگل دژی سنگی نمایان می شود که به قلعه رودخان شهرت دارد. این قلعه با کاربری  نظامی و دفاعی است که از زمان حکومت ساسانیان در ارتفاعات رشته کوههای واقع در غرب گیلان بنا شده است.
همانطور که اشاره شد قلعه رودخان در 25 کیلومتری جنوب غربی شهر فومن واقع شده است و برای رسیدن به آن روستاهایی از جمله گشت ،کردمحله،گشت رودخان،سیاه کش،گوراب پس،ملسکام،سیدآباد و روستای قلعه رودخان را که همگی در امتداد این جاده 25 کیلومتری قرار دارند پشت سر می¬گذاریم تا به روستای قلعه دهنه می¬رسیم.دیر زمانی این جاده تنها یک مسیر خاکی بود که روستاییان این منطقه را به فومن متصل می¬کرد و کمتر کسی حتی مردمان گیلان از وجود چنین قلعه با شکوهی خبر داشتند. برخی از کارشناسان ساخت قلعه را در دوران ساسانیان و مقارن با حمله عرب¬ها به ایران دانسته¬اند. با توجه به موقعیت استراتژیک و استحکام قلعه، در دوره سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده و از پایگاه¬های مبارزاتی اسماعیلیان بوده است.
این قلعه با 2.6 هکتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستای رودخان قرار دارد. دیوار قلعه 1500 متر طول دارد و در آن 65 برج و بارو خودنمایی می¬کند. فاصله قلعه تا فومن 25 کیلومتر ،تا ماکلوان تقریبا 35 کیلومتر و تا ماسوله 60 کیلومتر است. گفتنی است این قلعه در ارتفاعی بین 665 تا 715 متر از سطح دریا واقع شده و در کنار آن رودخانه¬ای با همین نام جاری است.
دژ رودخان پیشینه تاریخی با ارزشی دارد بنابراین با توجه به ساختار ، معماری و ویژیگی¬های استراتژیکی و رزمی  در 30 مرداد 1354 خورشیدی به شماره 3/1549 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران ماندگار شد. الکساندر خودزکو (خچکو) محقق روسی لهستانی الاصل، در حدود سال¬های 1830 میلادی به هنگام تحقیق در گیلان ظاهراً برای اولین بار متوجه این قلعه شد و به بررسی آن پرداخت. وی در یادداشت¬هایی موقعیت این بنا را چنین ثبت کرده است: « قلعه رودخان دژی است کوهستانی در بالای کوهی در قسمت علیای رودخانه¬ای به همین نام . بام آن از سنگ و آجر است . طرفین درب ورودی دو برج دفاعی مستحکم است. بر بالای درب کتیبه¬ای است که مطالب زیر بر سنگی حک شده است : این قلعه که به نام قلعه حسامی است نخستین بار در سال 918 تا 921 به امر سلطان حسام الدین بن امیره دباج بن امیره علاالدین اسحقی تجدید بنا شده».
از اینجا به بعد را باید پیاده  و از مسیری کوهستانی در دل جنگلی متراکم از درختان کهنسال و بلند که دیدن آسمان را مشکل و گاهی غیر ممکن می¬کنند، حرکت کرد. مسیر رسیدن به قلعه با پله¬هایی از جنس سنگ چین و سیمان برای بازدیدکنندگان هموار شده ولی برای رسیدن به این سازه¬ با شکوه، بیش از 1100 پله سر راه قرار دارد که هر علاقمندی را در گام اول به چالش می¬کشد. طی این مسیر خود با وجود طبیعتی بی¬نقص خالی از لطف نیست. با نزدیک شدن به قلعه دو برج که در دو طرف دروازه ی ورودی قرار دارد با قامتی ایستاده رخ می نمایند. قلعه تقریباً در مرتفع ترین قسمت کوه بنا شده تا اشراف کامل بر اطراف داشته باشد. دورتادور قلعه را دیوارهای بلند و قطوری از جنس آجر و ملاط ساروج احاطه کرده که در فواصل لازم برجک¬های دیده¬بانی قرار دارد . در تمام طول دیوار به فاصله-های نزدیک روزنه¬هایی قرار دارد که خود بیانگر آن است که در ساخت این قلعه آنچه اولویت داشته دفاع در برابر دشمنان بوده تا هدفی دیگر. فضای دور قلعه و پشت دیوارها شیبی تند به سمت پایین دارد و همچنین دارای پوشش گیاهی متراکمی است که کار حمله و نفوذ به این قلعه را بسیار دشوار می¬کند. با در نظر گرفتن زمان استفاده از این دژ و سلاح های موجود در آن زمان شاید تنها راه ورود به قلعه، رسیدن به پای دیوار و سوراخ کردن آن به منظور نفوذ به داخل دژ بوده است. به احتمال قوی به همین خاطر است که روزنه¬هایی در فواصل خیلی کم دور تا دور دیوار قلعه وجود دارد تا به محض مشاهده چنین خطری سربازان قلعه بتوانند از روزنه¬ها به سمت مهاجمان تیراندازی کرده یا اشیایی مانند سنگ را به سمت آنان پرتاب کنند.
در گذشته گیلان به دو ناحیه تقسیم می¬شد که سفید رود؛ حد واسط این دو ناحیه را مشخص می¬کرد؛قسمت شرقی سفیدرود یا همان شرق گیلان امروز که مجاور با استان مازندران است را «بیه پیش» و قسمت غرب سفید رود را «بیه پس» می¬نامیدند. «بی» در گویش گیلکی به معنای رود است. حکایت¬ها حاکی از آن است که بیه پیش یا همان شرق گیلان به مرکزیت لاهیجان اداره می¬شد و بیه پس یا غرب گیلان به مرکزیت فومن بود. دودمان اسحاقی فومن عمدتاً بر این منطقه فرمان می راندند و به مدت دویست سال با خاندان شیعه آل کیا در بیه پیش رقابت داشتند و جنگ¬های زیادی بین آنان پیش آمد.
داخل محوطه قلعه که می¬شویم فضای حاکم بر دوران اقتدار قلعه را می¬توان تجسم کرد. دلیل آن هم فقط یک چیز است ، گرد زمان را روی خشت خشت قلعه می¬بینی ولی چشم¬اندازی که در اطراف و دور تا دور قلعه وجود دارد همان است که در زمان ساخت قلعه دیده می¬شود . رشته کوه¬های پوشیده از درختان سبز و طبیعتی بی¬نقص و دست نخورده ، هیچ رد پایی از گذر انسان را در پیرامون قلعه نشان نمی¬دهد و این خود گواه عظمت و شکوه این قلعه در انتخاب محل ساخت به لحاظ استراتژیکی است.
به لحاظ گستردگی فضای قلعه و ارتفاعی که در آن قرار دارد ازدحام و شلوغی بازدیدکنندگان رنگ می¬بازد، کافیست درون یکی از برجک¬های دیده¬بانی سربازان شوید تا دیگر صدای هیچ انسانی به گوشتان نیاید،آنوقت است که تصویر گویایی از حال و روز سربازانی که در آن روزها درون این برجک¬های آجری مستقر بودند پیش چشمانتان جلوه¬گر می¬شود.
درباره زمان ساخت قلعه و اینکه به دستور چه کسی ساخته شد گمانه زنی¬های متعددی وجود دارد که برای هیچ کدام دلایل مستندی پیدا نشده و همچنان این سوال بی جواب مانده است.آنچه مسلم است دژ سترگ رودخان که مشاهده آن هر بیننده¬ای را به شگفتی وا می¬دارد یکی از دژهای عجیب و کم نظیر ایران و حتی جهان است که با گذشت چندین سده از تاریخ ساخت آن هنوز پابر جا مانده و تاکنون از گزند حوادث روزگار در امان مانده است.دکتر ستوده (ایران شناس-جغرافی دان-استاد دانشگاه تهران) معتقد است دژهای زیادی را چه در ایران و حتی چندین قلاع را در انگلستان دیده و بررسی نموده است اما دژی به بزرگی و استحکامی قلعه رودخان ندیده است.وی می¬گوید فقط دژ استخر (اصطخر) فارس شاید بتواند با این دژ برابری نماید.

نوشتن دیدگاه

با سلام و تشکر از حسن توجه شما، لطفا با توجه به حساس بودن سیستم به نام های تکراری نام و نام خانوادگی خود را به صورت کامل و دیدگاه خود را به صورت فارسی بنویسید.